Zaans Peil: Cultuurcluster heeft steeds minder draagvlak onder bewoners van Zaanstad 1


ZAANDAM – Nu de kadernota is gedistribueerd onder de betrokkenen, zijn links en rechts al de eerste schermutselingen richting begroting waarneembaar. Daarbij komen vooral de kostbare hete hangijzers weer op tafel. Een daarvan is de cultuurcluster, die door velen in de stad terecht nog steeds als niet noodzakelijk wordt gezien.

Door Nico van den Broek

Zelfs de betrokken instanties voelen vaak niet de behoefte hun huidige locatie te verlaten. Ze zien onder meer op tegen de rompslomp van verplaatsing naar een moeilijk bereikbare stek. En los van het feit dat niet iedereen enthousiast is, zit je met het feit dat het bouwen en de verhuizing een bijzonder kostbare, dertig miljoen, aangelegenheid is, die uiteindelijk toch door de inwoners opgebracht moet worden.

De gemeente moet een keuze maken wat ze met haar middelen doet. Bijvoorbeeld een nieuw sportcomplex voor Hockeyclub De Kraaien. Dat zou een goede keuze zijn, gezien de beleidsspeerpunten van de gemeente. De Cultuurcluster wordt door de gemeente op haar website als volgt omschreven: “Het Cultuurcluster is een uniek gebouw dat ontworpen is door architectenbureau MVRDV, het bureau dat ook verantwoordelijk is voor het ontwerp van de Markthal in Rotterdam. In het Cultuurcluster krijgen filmhuis De Fabriek, de Bieb, kunstencentrum Fluxus, poppodium de Flux, Zaanradio en Babel in de toekomst hun vaste plek.

Ook kun je er een kop koffie drinken, lunchen, werken, exposities bekijken. Het voorlopig ontwerp laat zien dat de architect, Jacob van Rijs, zich heeft laten inspireren door de Zaanse stijl van Inverdan-supervisor Sjoerd Soeters. Hij ontwierp een gebouw met daarin uitgesneden een Zaans huis. De glasgevel zorgt voor een verbinding tussen de centrale ontmoetingsruimte en het Stadhuisplein. Alle culturele functies hebben een eigen Zaans huis in het Cultuurcluster gekregen. Bij binnenkomsten zijn die ook vrijwel allemaal te zien. De ruimtes zijn zo ontworpen dat ze ook geschikt zijn voor andere gebruikers.

Op diverse plaatsen in het gebouw is horeca te vinden. De bedoeling is dat die allemaal hun eigen sfeer krijgen. Het Cultuurcluster wordt een kwaliteitsrijke verblijfplaats, aldus de gemeente, waar mensen elkaar ontmoeten en cultuur consumeren (muziek, theater, film) en erin participeren (muziek maken, toneel spelen, cursussen en workshops volgen etc.) met horeca, waar ook andere activiteiten plaatsvinden, zoals lezingen en bijeenkomsten. Op de plaats waar het gerealiseerd zou moeten worden, naast het stadhuis, heeft de gemeente al eens een probleem gehad met een grote investering, het IKTC, ook bedoeld voor cursussen, lezingen en bijeenkomsten. Die accommodatie heeft toen ook teveel geeld gekost en tenslotte zelfs een wethouder.

Of de Cultuurcluster wel een succes wordt, moet dus maar worden afgewacht. Het pijnlijke van al die enorme investeringen op die plek, is dat een aantal Zaanse politici op een moment van verstandsverbijstering afspraken heeft gemaakt met de NS. In die tijd beïnvloedde Inverdan al het logisch denken.

Verder heeft Zaanstad in zijn gemeentebestuur nooit beschikt over sterke onderhandelaars. Dus heeft de NS tamelijk eenvoudig afspraken kunnen maken die nu nog in het nadeel van Zaanstad werken. Velen vrezen en niet ten onrechte een financiële catastrofe, vooral omdat Zaanstad het benodigde geld bij een bank moet lenen.

Dan is er ook nog de soap rond de verhuizing van de bibliotheek. Ik citeer nu uit columns van mij in 2007.Wanneer je een fiks meningsverschil hebt en er is een mediator nodig om een uitweg te vinden, dan lijkt het me logisch dat je een “klimaat” realiseert waarbinnen bemiddeling ook zin heeft. Een goede mediator probeert namelijk te bewerkstelligen dat de betrokken partijen zonder of met zo weinig mogelijk gezichtsverlies een werkbaar compromis accepteren.

Als dat je werkelijke doel is, dan is rust essentieel. Je moet zeker niet door acties of uitlatingen de boel op scherp zetten. Tegen deze achtergrond begint de affaire tussen de gemeente en de Bieb op een soap te lijken. Het college heeft met het laten vaststellen van een niet uitvoerbare bibliotheekvisie de zaak niet echt geholpen. Deze visie zag pas het daglicht toen de controverse al hoog was opgelopen.

Opmerkelijk daarbij is dat bij dit beleidsdocument de Bieb als hoofdverantwoordelijke in het geheel niet is betrokken. Daarbij komt ook nog dat de gemeente niet de aangewezen persoon is een dergelijke visie op te dringen aan een zelfstandige Stichting die zijn eigen beleid moet bepalen en dat ook doet. Wat had in de ontstane situatie, waarbij een bemiddelaar nodig blijkt, nu meer voor de hand gelegen dan deze visie nog niet door de gemeenteraad te laten vaststellen, maar als een discussiedocument door de mediator te laten gebruiken in het bemiddelingsproces samen met de bestaande beleidsvisie van de Bieb. Wie weet, blijken er dan wel meer overeenkomsten dan tegenstellingen te staan in beide documenten?

Nu is volgens mij de situatie zodanig verhard, dat ik de bemiddelaar weinig kans geef tot een echte oplossing te komen. Deze mediator is inmiddels benoemd en heeft met beide partijen kennis gemaakt. Hij is echter nog niet met zijn “helende” werking begonnen. Dit speelt dus in 2007. De afspraken die deze mediator met de gemeente en NS heeft gemaakt, worden vaak als argument gebruikt om de cultuurcluster te rechtvaardigen.

Afspraak is afspraak

Je moet je aan je afspraken houden, is dan het argument. Daar is op zich niets mis mee, maar deze gemeente heeft nog andere afspraken die ze dan ook maar eens na moeten komen. Ik bedoel de afspraak dat ze de burger centraal stellen en naar hem zullen luisteren. In dat geval kun je niet ontkennen dat er onder de bewoners van Zaanstad een aanzienlijke oppositie is tegen de Cultuurcluster. Er is zelfs een website http://www.kultuurklutser”, waarop vele argumenten zijn terug te vinden. Ik kan u aanraden een bezoek te brengen aan die website. Via de site kun je een petitie ondertekenen, hetgeen ik onlangs heb gedaan, die het college oproept een referendum te organiseren over het wel of niet van de Cultuurcluster. De petitie luidt als volgt:” Onderstaande personen verklaren hierbij kennis te hebben genomen van de kosten van de bouw van het Cultuurcluster, project Figaro, bij station Zaandam.

Zij dragen de cultuur in Zaanstad een warm hart toe, maar constateren tegelijkertijd dat er de afgelopen jaren teveel is bezuinigd op cultuur.

Zij roepen het college op af te zien van de bouw van het cultuurcluster en te kiezen voor een brede basis voor cultuuruitoefening in alle delen van Zaanstad.

Onderstaande personen verklaren hierbij voorstander te zijn van een referendum over het cultuurcluster.

Zij roepen de gemeenteraad van Zaanstad op die voorwaarden te creëren waarmee het houden van een referendum mogelijk wordt. Hiervoor zijn 5000 handtekeningen nodig, waarvan meer dan de helft al binnen is. Er zijn er in ieder geval ruim meer dan 500, nodig om heet referendum aan te melden. De vervolgstappen liggen dus bij wethouder Emmer en als die zich aan zijn woord houdt, is er geen probleem.

Inverdan het echte probleem

Het intrigerende is dat het eigenlijk niet eens primair om de visie gaat. De werkelijke controverse is de gedwongen verhuizing naar Inverdan, terwijl daarbij geen duidelijkheid werd verstrekt over de financiële consequenties en er ook op geen enkele wijze rekening was gehouden met de eigen toekomstplannen van de Bieb. Een zichzelf serieus nemende organisatie als deze trapt daar natuurlijk niet in. En het is op zijn minst naïef te denken dat ze dat onder druk wel zullen doen, met alleen het argument dat je die organisatie subsidieert. Verder heeft de gemeente er door haar handelwijze toe bijgedragen dat de Bieb zich momenteel zoveel mogelijk op de achtergrond beweegt.

Daarom is het onsportief dat zowel raad als college de Bieb deze noodgedwongen houding verwijten. Slechts kort geleden is namelijk de voorzitter van de Stichting afgetreden in verband met belangenverstrengeling. Als directeur van een grote woningcorporatie, met belangen in Inverdan, kan hij door de ontstane situatie beide petten niet meer dragen. Dat betekent dat in deze moeilijke periode de Bieb in tijdnood en onder hoogspanning bezig is met het aantrekken en inwerken van een nieuwe voorzitter en het opnieuw organiseren van het bestuur. Het gemeentebestuur weet dat en zou daarom begrip moeten tonen voor deze situatie en de spanning verder moeten opvoeren.

Bewoners betrekken

In haar berichtgeving rond de Kadernota 2017-2020: stelt de gemeente dat Zaanstad op koers is met de volgende woorden Het gaat goed met Zaanstad. De stad staat er financieel goed bij. De inspanningen om de stad op de kaart te zetten, werpen hun vruchten af. Wethouder Dick Emmer (Financiën): ‘Zaanstad is ambitieus en blijft investeren in haar bewoners en in de stad. Door de aantrekkende economie en woningmarkt, de snelle ontwikkeling van technologie en de ruimte op de begroting, kunnen we ambities waarmaken en versnellen. De stad en onze omgeving veranderen continu en het is belangrijk om daarop in te spelen. We willen slim investeren: kiezen voor investeringen die op termijn veel opleveren voor deze mooie stad, die wereldwijd bekend is. Mede dankzij de Zaanse Schans, maar ook vanwege het gedurfde centrumgebied met zijn bijzondere architectuur’.

Cultuurcluster: culturele voorzieningen onder één dak Naast het stadhuis en het NS-station in Zaandam verrijst over enkele jaren een cultuurcluster, kondigt men zonder blikken of blozen nu al aan. In dit nieuwe gebouw komen verschillende culturele voorzieningen samen. Hier krijgen onder meer een poppodium, een filmhuis, een kunst- en cultuureducatiecentrum, De Bieb en het architectuurcentrum hun onderkomen. Ondanks dat het college zegt dat het goed gaat, heb ik daarover mijn twijfels. Zaanstad zegt te pas en te onpas dat ze hun burgers willen betrekken bij belangrijke beslissingen. Maar met betrekking tot de investeringen waarover in de kadernota wordt gesproken, is dat niet gebeurd.

Zelfs niet bij de investering van de orde van grootte van de Cultuurcluster, dus maar liefst 30 miljoen Euro. Dat zijn weer van die autoritaire beslissingen van een onvoldoende gecontroleerd college Onze bestuurders weten niet of onze burgers dat wel willen. Pogingen om een referendum daarover te organiseren werden zelfs gedwarsboomd. Ik ben ervan overtuigd dat de bewoners van Zaanstad met de huidige locaties van filmhuis, De Bieb e.d. best tevreden zijn en graag zouden zien dat de investering ergens anders aan wordt besteed. Vooral omdat velen beseffen dat het met de stichtingskosten niet klaar is. De komende jaren worden als gemeenschap ook geconfronteerd met flinke huisvestingskosten. Mede daarom vinden vele inwoners van Zaanstad dat het gemeentebestuur moet afzien van dit megalomane onnodige project, dit kultuurkasteel. Ik merk steeds meer als ik met mensen in de stad praat dat er geen of nauwelijks draagvlak is voor de Cultuurcluster. Ze zouden liever aanzienlijk investeren in infrastructuur. Daar is echt behoefte aan.


Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Een gedachte over “Zaans Peil: Cultuurcluster heeft steeds minder draagvlak onder bewoners van Zaanstad

  • Diane

    Nou ik zag anders aardig wat jongeren lopen op het terrein van het nieuwe cultuurcluster laatst.
    Toch wel een stuk of 900. Tel daarop ouders met kinderen. Ze vonden het geweldig om hun idolen te zien spelen.
    Als ik de mensen sprak dan klonk iedereen heel erg blij dat er eindelijk 1 plek in de stad is waar ‘vet coole’ optredens zijn. Dat je er ook nog zelf kan optreden. Of kan repeteren.
    Niets anders dan lof.
    Dus geen draagvlak? Ik zou zeggen Nico. Ga eerst die kids raadplegen voordat je een niet onderbouwen stelling neerzet.
    Bovendien het is 22 miljoen. Geen 30 miljoen. En bovendien ‘meneer’ Nico vloeit ruim 80% weer terug in de gemeentekas. Het is maar hoe je wilt rekenen. Investeren infrastructuur ja! Investeren in goede culturele infrastructuur met een mooi doordacht plan? Ik zeg ja! ja! ja! hihi